De kantonrechter van de rechtbank Overijssel heeft in een uitspraak van 7 september 2026 (ECLI:NL:RBOVE:2026:5634) bepaald dat een dochter moet meewerken aan het vestigen van levenslang vruchtgebruik op de voormalige echtelijke woning en de inboedel ten behoeve van haar 76-jarige moeder. De moeder was door haar overleden echtgenoot onterfd.
Recht op verzorgingsvruchtgebruik
De vrouw was sinds 1971 met de man getrouwd. Enkele weken voor zijn overlijden had hij een echtscheiding aangevraagd. In zijn testament had hij zijn echtgenote onterfd en zijn dochter tot enig erfgenaam en executeur benoemd.
De vrouw beriep zich op haar wettelijke rechten als langstlevende echtgenoot en verzocht om vruchtgebruik van de woning en de inboedel. De dochter verzette zich daartegen en stelde dat haar moeder geen verzorgingsbehoefte had.
De kantonrechter oordeelt anders. De vrouw heeft een netto-inkomen van ongeveer € 1.800 per maand en moet daarnaast woonlasten betalen. Gezien haar leeftijd, financiële situatie en sociale binding met de woning is onvoldoende zeker dat zij op korte termijn passende vervangende woonruimte kan vinden. Haar verzorgingsbehoefte is daarom voldoende aannemelijk.
Echtscheidingsaanvraag staat niet in de weg
Ook de voorgenomen echtscheiding verhindert het vruchtgebruik niet. De echtscheidingsprocedure was pas enkele weken voor het overlijden gestart. Daarmee is niet voldaan aan de wettelijke voorwaarde die in deze situatie aan het uitsluiten van het verzorgingsvruchtgebruik in de weg zou kunnen staan.
De dochter moet meewerken aan het vestigen van het vruchtgebruik op de woning en de inboedel. Als zij dat niet doet, verbeurt zij een dwangsom van € 100 per dag, tot maximaal € 10.000. De vrouw mag de goederen niet zonder toestemming van de dochter verhuren of vervreemden.
Geen vruchtgebruik op de auto
Het verzoek van moeder om ook vruchtgebruik op de auto te vestigen, wordt afgewezen. De kantonrechter vindt dit niet noodzakelijk voor de verzorging van de vrouw. Zij woont in het centrum van Enschede, waar voorzieningen en sociale contacten goed bereikbaar zijn. Ook kan zij het ziekenhuis in Hengelo met het openbaar vervoer bereiken.
De proceskosten worden gecompenseerd, zodat iedere partij de eigen kosten draagt.
Heeft u vragen over vruchtgebruik of andere erfrechtelijke kwesties? Neem gerust vrijblijvend contact met ons op.
